Chào mừng quý vị và các bạn đến với Chương trình phát thanh “Văn hóa đọc và cuộc sống” kỳ thứ 44 (tháng 03/2026) của Thư viện thành phố Cần Thơ!
I. VĂN HÓA ĐỌC 4.0
Các bạn thân mến! Trong chuyên mục Văn hóa đọc 4.0” kỳ này, mời các bạn cùng nghe bài viết “Dạy con ham đọc sách” đăng trên tạp chí điện tử Nữ Doanh nhân.
Các bậc cha mẹ luôn thừa nhận tầm quan trọng của sách với đời sống, lợi ích của việc đọc sách trong việc nâng cao tri thức và nuôi dưỡng tâm hồn của cả trẻ em lẫn người lớn. Nhưng thật không đơn giản để tạo dựng được thói quen đọc sách thay vì những tiêu khiển thời công nghệ số… Vậy, làm thế nào để nuôi dạy những đứa trẻ trở nên thông minh, tự lập và có trách nhiệm?
Gắn kết cha mẹ – con cái
Khoảng thời gian cha mẹ đọc sách cùng con là những khoảnh khắc ngọt ngào, êm đẹp đối với cả hai. Đó cũng là hoạt động tương tác kết giao chặt chẽ giữa cha mẹ và con cái, tạo ra mối quan hệ bền vững, sâu đậm hơn. Thay vì coi đọc sách là một nhiệm vụ hay công việc thì bạn nên coi đó là một thú vui, bởi chẳng bao lâu, khi con bạn lớn dần lên, chúng sẽ tách khỏi bạn và sống cuộc đời của chúng. Với đứa trẻ, được lớn lên cùng với những trang sách qua giọng đọc của cha mẹ là một hành trang tuyệt vời.
Phát triển kỹ năng ngôn ngữ, giao tiếp
Các nghiên cứu chỉ ra rằng kỹ năng ngôn ngữ của trẻ nhỏ có liên quan trực tiếp đến những gì đứa trẻ được nghe mỗi ngày. Do đó, những em bé được cha mẹ đọc sách, trò chuyện cho nghe mỗi ngày sẽ sớm biết nói và vốn từ cũng phong phú hơn hẳn những em bé không được nghe thường xuyên. Và khi trẻ có thể nói sớm, nói nhiều, khả năng giao tiếp của trẻ cũng trở nên sớm thành thục và phát triển tốt hơn về sau.
Tăng cường trí tuệ, cảm xúc cho trẻ
Các nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ số thông minh (IQ), óc tưởng tượng và chỉ số cảm xúc (EQ) đều có liên quan mật thiết đến lượng từ vựng mà trẻ được tiếp xúc khi còn nhỏ. Việc cha mẹ đọc sách, kể chuyện thường xuyên hàng ngày sẽ giúp trẻ tích lũy được vốn từ vựng đa dạng, phát triển tư duy logic, phán đoán tốt hơn, kích thích trí tưởng tượng và bồi đắp đời sống cảm xúc phong phú.
Thành tích học tập tốt hơn
Với những ưu thế vượt trội về kỹ năng ngôn ngữ, óc tưởng tượng, tư duy logic và những trải nghiệm phong phú, trẻ ham đọc sách từ nhỏ nhìn chung có thành tích học tập tốt hơn những trẻ em không có những trải nghiệm tương tự với sách vở. Thêm vào đó, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng trẻ ham đọc sách từ nhỏ cũng có tính tự giác cao hơn, độ tập trung lâu hơn và khả năng ghi nhớ tốt hơn – những điều này sẽ rất có ích khi chúng đi học.
Muốn con ham đọc sách…
…cha mẹ phải ham đọc
Sẽ thật nực cười nếu bạn muốn con cái bạn ham đọc sách trong khi bạn lại chỉ thích dán mắt vào TV xem trò chơi truyền hình, say mê “cày games” trên máy tính hoặc mê mải lướt facebook trên smartphone. Cha mẹ luôn luôn là tấm gương của con trẻ, trong mọi lĩnh vực. Vì thế, muốn dạy cho con niềm ham mê với sách vở, bản thân bạn phải là người thích đọc sách và luôn tận dụng mọi khoảng thời gian để đọc. Hãy tắt các thiết bị kỹ thuật số và cầm sách lên – đọc cho con nghe khi bé chưa biết chữ; đọc và thảo luận cùng bé khi bé đã có thể đọc; và đến khi con bạn đã biết chọn sách cho riêng mình, bạn sẽ có thời gian để nghiền ngẫm những cuốn sách mình yêu thích. Cha mẹ hãy tạo ra thói quen đọc sách mỗi ngày cho trẻ ở những khung giờ cố định như sau bữa tối, trước giờ đi ngủ hay thậm chí là sau khi thức giấc, ít nhất 15 phút mỗi ngày.
…càng sớm càng tốt
Cha mẹ ham đọc sách có thể tạo dựng thói quen đọc sách cho con ngay từ khi đứa trẻ còn nằm trong bụng mẹ. Đọc sách mỗi ngày và tâm sự với bé về những điều vừa đọc được, đọc to một đoạn thơ với âm điệu du dương hay một mẩu chuyện vui vẻ, hài hước, bạn tin không, bé dù mới là một bào thai vẫn có thể cảm nhận được hết đấy. Khi bé chào đời, hãy đọc sách cho bé nghe mỗi ngày vừa để bồi đắp trí tuệ vừa giúp gắn kết tình cảm giữa cha mẹ với trẻ. Khi trẻ đã biết sử dụng các giác quan (3-6 tháng) hãy cho trẻ nhìn, sờ, thậm chí là gặm những cuốn sách nhiều hình ảnh rực rỡ. Trẻ từ 1-2 tuổi đã có thể “đọc” cuốn sách gồm những hình ảnh thân quen như đồ dùng/đồ chơi của bé với những dòng mô tả ngắn gọn. Lớn hơn nữa, 2-3 tuổi bé đã có thể nghe và kể lại những câu chuyện cổ tích/ đồng thoại ngắn, học thuộc lòng một bài thơ… Nói tóm lại, bạn càng cho trẻ tiếp xúc với sách càng sớm thì khả năng bé ham mê sách càng cao.
… dẫn bé đi nhà sách thường xuyên
Bên cạnh việc dẫn con đi công viên, vườn trẻ, siêu thị, cha mẹ hãy đưa con đến thư viện, nhà sách thường xuyên, hàng tuần hoặc hàng tháng, để khơi dậy niềm ham mê sách vở cho trẻ. Với những trẻ đã đủ lớn và bộc lộ cá tính, hãy cho phép trẻ lựa sách theo ý trẻ, bởi khi trẻ thích, chúng sẽ đọc ngốn ngấu, còn khi bị ép buộc theo ý thích của cha mẹ chúng sẽ rất nhanh chán. Ở nhà, cha mẹ hãy chuẩn bị một tủ sách nhỏ cho con – có thể đặt trong phòng riêng của trẻ hoặc một góc riêng trong nhà. Đó sẽ là hành trang của riêng trẻ, trong suốt tuổi thơ của trẻ. Cha mẹ cũng nên lưu ý những sách báo nhạy cảm, nội dung, hình ảnh không phù hợp với lứa tuổi các bé cần phải để ở một tủ riêng kín đáo của cha mẹ.
… tạo hứng thú
Điều cuối cùng và là điều quan trọng, cha mẹ phải tạo ra hứng thú đọc sách cho trẻ bởi mọi sự ép buộc đều không có giá trị và không mang lại kết quả nếu thực sự các bé không muốn. Cha mẹ hãy biết cách khơi dậy lòng yêu sách, niềm hứng thú đọc sách của các bé từ những việc đơn giản nhất. Với trẻ dưới 1 tuổi, những cuốn sách nhiều màu, bắt mắt là một thứ đồ chơi hấp dẫn. Với trẻ 2-3 tuổi, hãy tạo ra các trò chơi nhìn hình đoán chữ, giả vờ đọc sai một vài từ trong bài thơ/câu chuyện bé đã thuộc để cho bé có cơ hội “sửa lỗi” cho cha mẹ. Với trẻ lớn hơn, những câu hỏi xoay quanh câu chuyện/nhân vật sẽ khiến trẻ thích thú. Với trẻ đã đi học, hãy khuyến khích trẻ kể lại câu chuyện bằng ngôn ngữ của chúng, thảo luận về nội dung/nghệ thuật của cuốn sách, cảm nhận của trẻ…
Thay vì coi đọc sách là một nhiệm vụ hay công việc thì bạn nên coi đó là một thú vui, bởi chẳng bao lâu, khi con bạn lớn dần lên, chúng sẽ tách khỏi bạn và sống cuộc đời của chúng. Bạn sẽ tiếc hùi hụi những ngày thơ bé chúng cuộn tròn trong lòng bạn nghe như nuốt từng lời…
II. NHỊP CẦU TRI THỨC
* Các bạn thân mến! chuyên mục “Nhịp cầu tri thức” kỳ này, mời các bạn, đặc biệt là các bạn cùng nghe bài “Tại sao nói bầu cử là quyền và nghĩa vụ của công dân?” đăng trên báo điện tử Chính phủ.
Quyền bầu cử là quyền chính trị cơ bản của công dân được Hiến pháp và pháp luật quy định nhằm bảo đảm cho mọi công dân có đủ điều kiện thực hiện việc lựa chọn người đại biểu của mình vào cơ quan quyền lực nhà nước.
Quyền bầu cử là gì? Quyền ứng cử là gì?
Quyền bầu cử là quyền cơ bản của công dân theo quy định của pháp luật thực hiện quyền lựa chọn người đại biểu của mình vào cơ quan quyền lực nhà nước.
Quyền bầu cử bao gồm việc giới thiệu người ứng cử và bỏ phiếu bầu cử để lựa chọn người đại diện cho mình tại Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.
Quyền ứng cử là quyền cơ bản của công dân khi đáp ứng đủ các tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định của pháp luật thì có thể thể hiện nguyện vọng của mình được ứng cử đại biểu Quốc hội, ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân.
Điều 27 của Hiến pháp và Điều 2 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định: Tính đến ngày bầu cử được công bố, công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp.
Tại sao nói bầu cử là quyền và nghĩa vụ của công dân?
Quyền bầu cử là quyền chính trị cơ bản của công dân được Hiến pháp và pháp luật quy định nhằm bảo đảm cho mọi công dân có đủ điều kiện thực hiện việc lựa chọn người đại biểu của mình vào cơ quan quyền lực nhà nước. Quyền của công dân không tách rời nghĩa vụ của công dân.
Thông qua bầu cử, công dân trực tiếp bỏ phiếu bầu người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của mình, thay mặt mình thực hiện quyền lực nhà nước, góp phần thiết lập bộ máy nhà nước để tiến hành các hoạt động quản lý xã hội. Vì vậy, thực hiện bầu cử là trách nhiệm của công dân đối với đất nước.
* Quý vị và các bạn thân mến! Trong chuyên mục “Nhịp cầu tri thức” kỳ này, chúng tôi xin giới thiệu đến quý vị và các bạn 03 tài liệu sau:
1. Quyển sách “Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo Bác Hồ xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng” do Hoàng Anh, Trần Văn Đông (chủ biên), Phan Thị Thanh Hải, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật ấn hành năm 2023. Sách đày 195 trang, gồm 11 bài viết về những nội dung thanh niên Việt Nam học tập và làm theo Bác Hồ để xây dựng lý tưởng, bản lĩnh chính trị, phong cách làm việc, khơi dậy và phát huy khát vọng phát triển của thanh niên,… góp phần xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Trong bài viết “Học tập văn hóa đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh - Học để làm Người” nhấn mạnh chiều sâu của mọi giá trị văn hóa đều được quy tụ lại ở giá trị con người. “Học để làm Người” là sự học khó khăn nhất, là chỗ cao nhất, sâu nhất của học vấn và văn hóa. Rèn luyện và tu dưỡng đạo đức là công việc thường xuyên và suốt đời. Sau đó, phải đem những kiến thức văn hóa ấy ra phục vụ đồng bào mình, nhân dân mình, Tổ quốc mình và đem lại lợi ích chung cho nhân loại.
Bài viết “Học tập quan điểm của Hồ Chí Minh về nhân tài” đề cập về sự cần thiết của chính sách khuyến khích động viên nhân tài tham gia vào bộ máy nhà nước, đóng góp cho sự nghiệp cách mạng.
Sách hiện được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số: Ký hiệu phân loại: 335.4346 / T515TR; PHÒNG MƯỢN: MH.014753; MH.014754
2. Quyển sách “Hành trình tuổi trẻ” do Nguyễn Thanh Tuất biên soạn, Nxb. Tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh xuất bản năm 2022. Sách dày 189 trang là lời tâm sự của tác giả đến bạn đọc về tất cả những gì anh đã trải qua trong suốt gần 10 năm kể từ ngày đặt chân đến Sài Gòn với mong muốn truyền đạt những bài học mà anh có được trong tuổi trẻ của mình, giúp được ai đó trong hành trình riêng của chính họ. Sách có độ dày 189 trang, bao gồm 23 bài viết tập trung vào việc thay đổi bản thân từ bên trong, là nền tảng giúp bạn có được góc nhìn sâu sắc, tạo ra sự thay đổi trong tư duy và hành động để từ đó tạo ra giá trị nhất quán: “Khi bạn không sinh ra ở vạch đích”, “Niềm tin giới hạn”, “Hành trình anh hùng”, “Lý tưởng sống”, “Dự án cuộc đời”, “5:00 - 5:05 - Khác biệt không chỉ là 5 phút”, “Sống ở góc phần tư thứ hai”, Cố gắng thêm chút nữa”, “Tư duy song song”,…
Theo tác giả, những phấn đấu và nỗ lực trong suốt chặng hành trình chính chính là thành công mà bạn dành tặng cho tuổi trẻ rực rỡ của mình: sự thay đổi trong tư duy và và hành động, khả năng cân bằng cuộc sống và các mối quan hệ, trở thành phiên bản nâng cấp của bản thân sau mỗi lần vấp ngã, hết mình với giấc mơ của cuộc đời, đóng góp giá trị cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Các bạn tìm đọc quyển sách “Hành trình tuổi trẻ” để cảm thấy vững tin rằng cuối con đường của mình sẽ là pháo hoa rực rỡ, và không hối hận đã lãng phí những tháng năm tuổi trẻ tuyệt vời nhất. Sách đang được phục vụ bạn đọc tại Thư viện thành phố Cần Thơ với các mã số: Ký hiệu phân loại: 158.1 / H107TR; PHÒNG MƯỢN: MH.014619; MH.014620
3. Quyển sách “Tiếng Việt và phong tục Việt Nam” do Nguyễn Thị Phương Thuỳ, Phạm Thị Thuý Hồng đồng chủ biên, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2023. Sách dày 298 trang gồm 07 nội dung, chia thành 10 bài đọc về phong tục, tập quán như: phong tục của người Việt vào dịp Tết Nguyên đán; sự kiêng kỵ của người Việt trong những ngày đầu năm, đầu tháng, sớm mai; phong tục cưới xin, ăn hỏi (của một số dân tộc); các nghi lễ của đám hỏi; một số trò chơi trong lễ hội dân gian Việt Nam, Nhà nhạc Cung đình Huế, dân ca quan họ, đờn ca tài tử Nam Bộ. Đặc biệt, quyển sách cũng chú ý đến việc đưa ra những nội dung để rèn luyện kĩ năng thảo luận, thuyết trình, thao tác và tư duy so sánh, kỹ năng giải thích, phân tích nghĩa của từ trong ngữ cảnh hoặc nghĩa của từ theo trường từ vựng - ngữ nghĩa...
Ngoài ra, sách còn cung cấp cho người học một số câu tục ngữ, thành ngữ hoặc ca dao phản ánh hoặc liên quan tới chủ đề của bài học, giúp người học dễ nắm bắt và dễ nhớ được thông tin, đồng thời tăng cường vốn tiếng Việt và kiến thức về phong tục Việt Nam qua thành ngữ, tục ngữ, ca dao. Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số: Ký hiệu phân loại: 495.9227 / T306V; PHÒNG MƯỢN: MB.008817; MB.008818
Quý vị và các bạn thân mến! Chương trình phát thanh “Văn hóa đọc và cuộc sống” của Thư viện thành phố Cần Thơ đến đây xin tạm dừng. Quý vị và các bạn có thể nghe lại nội dung chương trình trên Cổng Thông tin điện tử Thư viện TP. Cần Thơ, tại http://www.cantholib.org.vn. Cám ơn quý vị và các bạn đã chú ý theo dõi. Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại!