Châu Văn Liêm - Phần II

 

 

        Từ ngày 3 đến ngày 07/02/1930 (tức ngày mùng 5 đến ngày mùng 9 tháng giêng năm Canh Ngọ) tại Hương Cảng – Trung Quốc, Hội nghị thành lập Đảng cộng sản Việt Nam do đồng chí Nguyễn Ái Quốc đại diện cho Quốc tế cộng sản chủ trì. Đồng chí Châu Văn Liêm và Nguyễn Thiệu đại diện cho An Nam cộng sản Đảng đến dự. Sau Hội nghị trở về nước; ngày 24/2/1930 đồng chí Châu Văn Liêm cùng với đồng chí Nguyễn Thiệu tiến hành thống nhất tổ chức Đảng thành Đảng cộng sản Việt Nam (Từ Nha Trang đến Cà Mau) và thành lập Ban lâm thời chấp ủy Đảng Cộng sản Việt Nam ở Nam Kỳ (tức Xứ ủy Nam kỳ) và cử đồng chí Ngô Gia Tự làm Bí thư xứ ủy (lúc bấy giờ đồng chí Ngô Gia Tự đại diện Đông Dương Cộng sản Đảng), đồng chí Châu Văn Liêm tự nguyện nhận nhiệm vụ phụ trách tỉnh ủy Gia Định - Chợ Lớn. Vào năm Đảng cộng sản Việt Nam ra đời (1930) trên cả nước ta nổ ra nhiều cuộc đấu tranh quyết liệt.
        Ngày 4/6/1930 tại quận Đức Hòa (lúc ấy thuộc Chợ Lớn nay là tỉnh Long An) nổ ra cuộc biểu tình trên 10.000 người, chủ yếu là nông dân do đồng chí Châu Văn Liêm lãnh đạo kéo đến dinh quận trưởng giương cao cờ búa liềm, hô to đòi các yêu sách: Giảm sưu, giảm thuế, không đàn áp đánh đập những người dân vô cớ… Cuộc đấu tranh kéo dài suốt 7 giờ sáng đến 23 giờ khuya. Quận trưởng Huỳnh Văn Đẩu (tức Sành) ra lệnh cho bọn bộ hạ Đức Hòa “án binh bất động” và chờ binh từ Sài Gòn - Chợ Lớn đến ứng cứu.
        Có 4 mũi tiến công từ bốn ngã “xáp vô” quận lỵ:
        Mũi thứ nhất gồm anh chị em, bà con các làng An Ninh, Hiệp Hòa, Tân Phú, Hòa Khánh, Tân Mỹ do đồng chí Võ Văn Tần (năm đó là Bí thư quận ủy Đức Hòa) chỉ huy.
        Mũi thứ hai gồm nhân dân các làng Hựu Thạnh, Lương Hòa, Thạnh Lợi do đồng chí Hai Chiêu – Bí thư chi bộ dẫn đầu.
Mũi thứ ba do đồng chí Lê Quang Sung (về sau thay mặt đồng chí Châu Văn Liêm làm Bí thư Tỉnh ủy Gia Định - Chợ Lớn) dẫn đầu gồm đồng bào Mỹ Hạnh, Bà Điểm.
        Mũi thứ tư gồm nhiều tầng lớp nhân dân Đức Hòa Thượng, Đức Hòa Hạ, Đức Hòa Đông. Trong đoàn này có Châu Văn Liêm chỉ huy.
          Theo báo cáo số 235 đề ngày 06/7/1930 của quận trưởng Đức Hòa gửi Biện lý Sài Gòn (hiện lưu tại kho lưu trữ Trung ương II – Thành phố Hồ Chí Minh) thì “Đến 21 giờ, theo lệnh của người An Nam cầm đầu, những người biểu tình vẫn tiến lên. Ông Dreuil gọi họ” dừng lại nhưng họ luôn đi tới, có người An Nam kích động dẫn đầu hô to: “Đừng sợ chết”; “Chục này còn chục khác! Trăm này còn trăm khác”. Ông Dreuil bèn ra lệnh nổ súng, đồng thời ông hạ sát ngời An Nam cầm đầu đang cương quyết tiến thắng tới ông… chỉ còn cách khoảng 2 thước. Lúc đó là 21 giờ 5 phút… đồng chí Châu Văn Liêm đã ngã xuống trong khí thế đấu tranh sôi sục cách mạng. Bọn địch đã đàn áp đẫm máu cuộc biểu tình ở Đức Hòa ngày hôm ấy.
          Lời phát biểu của Bác Hồ nhân dịp lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Đảng (3/02/1930 – 3/02/1960): “Trong 15 năm đấu tranh trước Cách mạng tháng Tám và trong 8-9 năm kháng chiến, biết bao đảng viên ưu tú và quầng chúng cách mạng đã vì dân, vì Đảng mà hy sinh một cách cực kỳ oanh liệt. Máu đào của các liệt sĩ ấy đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói. Sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết quả tự do. Nhân dân ta đời đời ghi nhớ công ơn các liệt sĩ và chúng ta phải luôn luôn học tập tinh thần dũng cảm của các liệt sĩ để vượt qua tất cả mọi khó khăn, gian khổ, hoàn thành sự nghiệp cách mạng mà các liệt sĩ đã chuyển lại cho chúng ta”.
          Người Cần Thơ, người Việt Nam hôm nay thấy trong những “đảng viên ưu tú đã vì dân, vì nước mà hy sinh một cách cực kỳ oanh liệt” và trong “máu đào của các liệt sĩ đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói ấy” có sự hy sinh của nhà tri thức Châu Văn Liêm, ông là nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và Cách mạng Việt Nam. Người cộng sản quê đất Rạch Tra, xã Thới Thạnh, huyện Ô Môn, tỉnh Cần Thơ.
          Vẫn và mãi mãi còn vang vọng lời hô tiến quân: “Đừng sợ! Đi tới!”, “Đừng sợ chết! Chục này còn chục khác! Trăm này còn trăm khác!” của Châu Văn Liêm trong mỗi bước đi lên của chúng ta suốt chặng đường chói chang vinh quang, song cũng nhiều gập ghềnh, trắc trở nhằm xây dựng Tổ quốc ta “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh” theo định hướng xã hội chủ nghĩa./.  

                                                                                   Sưu tầm, đọc, tóm tắt và biên soạn
                                                                                              Nguyễn Thị Lý

                                                                                                       Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Ô Môn

Tài liệu sưu tầm để tóm tắt:
1/ Châu Văn Liêm cuộc đời và sự nghiệp / Vũ Lân, Phương Hạnh. - H.: Chính trị Quốc gia, 1995. - 86tr.; 21cm
2/ Những viên ngọc quý / Phòng Nghiên cứu Lịch sử Đảng biên soạn. - Tái bản. - H.: Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2021. - 2 tập; 19cm
ĐTTS ghi: Ban Tuyên giáo Thành uỷ Cần Thơ
T.1. - 254tr.
3/ Danh nhân và Di tích lịch sử văn hóa tỉnh Cần Thơ/ Sở Văn hóa thông tin tỉnh Cần Thơ: Xí nghiệp in tổng hợp Cần Thơ, 2008.-224tr.; 21cm.