Cha ông ta với việc khuyến học

Thứ ba - 29/09/2026 22:39 18 0

Cha ông ta với việc khuyến học / Lê Thái Dũng. - H. : Hồng Đức, 2020. - 211tr.; 21cm

Hiếu học là một trong những truyền thống tốt đẹp được hình thành và bồi đắp xuyên suốt chiều dài lịch sử dân tộc Việt Nam. Từ xa xưa, cha ông ta đã coi việc học là con đường quan trọng để mở mang trí tuệ, rèn luyện đạo đức, xây dựng nhân tài và phát triển đất nước. Tinh thần trọng học, trọng người hiền tài đã trở thành một giá trị văn hóa bền vững, góp phần tạo nên bản sắc của dân tộc Việt Nam. Nhằm giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về truyền thống ấy, năm 2020, Nhà xuất bản Hồng Đức đã ấn hành quyển sách “Cha ông ta với việc khuyến học”. Sách do Lê Thái Dũng biên soạn, gồm 211 trang, là một công trình nghiên cứu giàu giá trị lịch sử và giáo dục. Thông qua việc hệ thống hóa các tư liệu lịch sử, văn hóa và giáo dục, quyển sách tái hiện quá trình hình thành, phát triển của tư tưởng khuyến học trong xã hội Việt Nam, đồng thời khẳng định vai trò to lớn của giáo dục đối với sự hưng thịnh của quốc gia.
Nội dung quyển sách được chia thành hai phần lớn.
Phần I: “Khái quát một số vấn đề cơ bản về giáo dục, khuyến học” gồm ba chương, giúp người đọc có cái nhìn toàn diện về nền giáo dục truyền thống của dân tộc. Chương I: “Vài nét về giáo dục, đào tạo thời xưa” khái quát quá trình hình thành nền giáo dục Nho học ở Việt Nam, từ việc mở trường học, tổ chức thi cử đến phương thức đào tạo và tuyển chọn nhân tài qua các thời kỳ. Tác giả phân tích vai trò của người thầy, của việc học chữ và học đạo làm người, qua đó cho thấy giáo dục truyền thống không chỉ nhằm truyền đạt tri thức mà còn hướng con người đến việc tu dưỡng đạo đức và phụng sự đất nước. Một trong những thông điệp nổi bật của chương này là tư tưởng “hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, khẳng định nhân tài luôn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của dân tộc. Chương II: “Khuyến học qua các triều đại phong kiến Việt Nam” trình bày những chính sách phát triển giáo dục của các triều đại như Lý, Trần, Lê và Nguyễn. Nhiều vị vua đã đặc biệt coi trọng việc mở trường, tổ chức các kỳ thi, dựng bia tiến sĩ, tôn vinh người học giỏi và tạo điều kiện để nhân tài cống hiến cho đất nước. Những chính sách ấy cho thấy truyền thống trọng dụng người tài đã được các triều đại phong kiến quan tâm từ rất sớm. Chương III: “Một quốc gia khuyến học, một dân tộc khuyến học” khẳng định rằng tinh thần hiếu học không chỉ xuất phát từ chính sách của triều đình mà còn được nuôi dưỡng trong mỗi gia đình, dòng họ và cộng đồng làng xã. Tác giả minh họa bằng hình ảnh các dòng họ lập quỹ khuyến học, dựng nhà thờ tiến sĩ, khắc bia ghi danh người đỗ đạt hay xây dựng văn chỉ, khuyến khích con cháu chăm lo học hành. Qua đó, quyển sách nhấn mạnh thông điệp rằng sự phát triển của đất nước luôn gắn liền với việc xây dựng một xã hội coi trọng học tập và tri thức.
Phần II: “Một quốc gia khuyến học, một dân tộc khuyến học” gồm 03 chương, tiếp tục làm nổi bật sức lan tỏa của phong trào khuyến học trong đời sống xã hội. Chương I: “Nhà nhà khuyến học, người người khuyến học” giới thiệu những phong tục đẹp về khuyến học trong các gia đình, dòng họ và địa phương. Nhiều gia đình dù hoàn cảnh khó khăn vẫn quyết tâm cho con em đến trường, coi việc học là con đường đổi thay cuộc sống. Tác giả đưa ra nhiều ví dụ về các dòng họ nổi tiếng hiếu học, những làng khoa bảng và truyền thống tôn sư trọng đạo được gìn giữ qua nhiều thế hệ, qua đó khẳng định rằng chính sự chung tay của gia đình và cộng đồng đã tạo nên sức mạnh của phong trào khuyến học Việt Nam. Chương II: “Tuyên ngôn của chính sách giáo dục, khuyến học thời phong kiến” tập hợp và phân tích nhiều tư tưởng, chiếu chỉ, lời răn dạy của các bậc minh quân, danh thần và học giả về vai trò của giáo dục. Những tư tưởng như lấy việc học làm gốc để trị nước, trọng dụng hiền tài, đề cao đạo đức của người học và trách nhiệm của người thầy được xem là nền tảng cho chính sách giáo dục truyền thống. Đây cũng là minh chứng sinh động cho tầm nhìn chiến lược của cha ông trong việc phát triển nguồn nhân lực phục vụ quốc gia. Chương III: “Phần đọc thêm” giới thiệu nhiều tư liệu, câu chuyện lịch sử, giai thoại về các danh nhân hiếu học, những tấm gương vượt khó thành tài và những bài học quý báu về truyền thống trọng học của dân tộc. Những câu chuyện ấy không chỉ giúp làm phong phú thêm nội dung quyển sách mà còn khơi dậy niềm tự hào về truyền thống hiếu học của người Việt, đồng thời truyền cảm hứng cho các thế hệ hôm nay tiếp tục học tập và cống hiến.
Với cách trình bày khoa học, hệ thống tư liệu phong phú và lập luận chặt chẽ, “Cha ông ta với việc khuyến học” không chỉ là một công trình nghiên cứu về lịch sử giáo dục mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị bền vững của việc học đối với mỗi cá nhân và sự phát triển của đất nước. Quyển sách mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong bối cảnh xã hội hiện đại khi góp phần bồi dưỡng truyền thống hiếu học, khuyến khích tinh thần học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập. Đây là tài liệu bổ ích dành cho học sinh, sinh viên, giáo viên, cán bộ làm công tác giáo dục, những người nghiên cứu văn hóa, lịch sử cũng như tất cả bạn đọc mong muốn tìm hiểu về truyền thống tôn sư trọng đạo, trọng dụng nhân tài và khuyến học của dân tộc Việt Nam, đồng thời góp phần khẳng định rằng, từ quá khứ đến hiện tại, học tập luôn là con đường ngắn nhất để nâng cao dân trí, phát triển nhân lực và xây dựng một quốc gia hưng thịnh.
Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với mã số:
▪ Ký hiệu phân loại: 370.9597 / CH100Ô
▪ PHÒNG MƯỢN: MA.022389; MA.022390