Trong bối cảnh tri thức trở thành nền tảng của sự phát triển bền vững, việc nuôi dưỡng tinh thần học tập suốt đời không chỉ là yêu cầu đối với mỗi cá nhân mà còn là động lực quan trọng để xây dựng một xã hội tiến bộ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít người vẫn xem nhẹ việc học, thiếu động lực tự học và dễ bằng lòng với những hiểu biết sẵn có. Từ những trăn trở đó, quyển sách “Đừng coi thường sự lười học của con người!” của tác giả Trần Ngọc Châu, do Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh phát hành năm 2020, là một tài liệu giàu giá trị giáo dục, khơi gợi suy ngẫm về ý nghĩa của việc học và trách nhiệm học tập của mỗi con người trong xã hội hiện đại.
Với độ dày 351 trang, bằng lối viết gần gũi, kết hợp giữa tư liệu lịch sử, câu chuyện thực tế, danh ngôn và những phân tích giàu tính thuyết phục, tác giả truyền tải thông điệp rằng học tập không chỉ là con đường để tích lũy tri thức mà còn là hành trình hoàn thiện nhân cách, phát triển tư duy và làm giàu giá trị sống. Nội dung quyển sách được triển khai qua nhiều câu chuyện mang tính giáo dục, mỗi câu chuyện là một góc nhìn khác nhau về văn hóa học tập và tinh thần cầu học của con người.
Câu chuyện số 1: “Dựng nước lấy việc (dạy) học làm đầu” khẳng định truyền thống hiếu học là một trong những giá trị bền vững của dân tộc Việt Nam. Thông qua những dẫn chứng về việc xây dựng Văn Miếu, Quốc Tử Giám dưới triều Lý, sự phát triển của nền khoa cử thời Trần, Lê và chính sách trọng dụng nhân tài của các triều đại phong kiến, tác giả cho thấy giáo dục luôn được xem là nền tảng để xây dựng quốc gia hưng thịnh. Đặc biệt, quyển sách nhắc lại lời khẳng định nổi tiếng của Thân Nhân Trung: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, coi đây là tư tưởng xuyên suốt trong lịch sử phát triển đất nước. Những câu chuyện về các bậc hiền tài như Chu Văn An, Nguyễn Trãi hay Lê Quý Đôn là minh chứng sinh động cho truyền thống coi trọng việc học của cha ông.
Câu chuyện số 2: “Giáo dục đa dạng và sáng tạo” nhấn mạnh rằng học tập không nên bị giới hạn trong khuôn khổ nhà trường hay sách vở mà cần được mở rộng bằng nhiều phương thức khác nhau. Tác giả phân tích sự phát triển của các mô hình giáo dục hiện đại, học tập trải nghiệm, học qua thực tiễn, học từ công nghệ, từ thiên nhiên và từ chính những thất bại của bản thân. Theo tác giả, một nền giáo dục hiệu quả phải khuyến khích tư duy sáng tạo, khả năng phản biện và tinh thần khám phá thay vì chỉ chú trọng ghi nhớ kiến thức. Quyển sách đưa ra nhiều ví dụ về những nhà khoa học, doanh nhân và người thành công trên thế giới luôn coi việc học là quá trình suốt đời, không ngừng đổi mới để thích ứng với sự phát triển của xã hội.
Câu chuyện số 3: “Bạn học” đề cao vai trò của bạn bè và môi trường học tập trong quá trình hình thành tri thức và nhân cách. Tác giả cho rằng một người bạn tốt không chỉ đồng hành trong học tập mà còn truyền cảm hứng, tạo động lực và giúp mỗi người hoàn thiện bản thân. Những câu chuyện về tình bạn trong học tập, sự chia sẻ kiến thức và tinh thần cùng nhau tiến bộ cho thấy môi trường học tập tích cực có ý nghĩa rất lớn đối với sự thành công của mỗi cá nhân. Từ đó, tác giả nhấn mạnh rằng việc lựa chọn bạn để học hỏi cũng quan trọng như lựa chọn người thầy, bởi “học thầy không tày học bạn” là kinh nghiệm đã được đúc kết qua nhiều thế hệ.
Câu chuyện số 4: “Bán tự vi sư” khai thác truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc Việt Nam thông qua quan niệm “Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy.” Tác giả khẳng định tri thức có thể đến từ bất kỳ ai và mỗi con người đều có điều đáng để học hỏi. Quyển sách kể nhiều câu chuyện về những người thành đạt luôn giữ thái độ khiêm tốn, biết trân trọng người truyền dạy kiến thức và sẵn sàng học hỏi từ đồng nghiệp, cấp dưới hay những người lao động bình dị. Qua đó, tác giả nhấn mạnh rằng sự khiêm nhường chính là điều kiện quan trọng để con người không ngừng tiếp thu tri thức mới và hoàn thiện bản thân.
Câu chuyện số 5: “Tham khảo và dung hòa” khuyến khích người học biết tiếp nhận tri thức từ nhiều nguồn khác nhau nhưng phải có tư duy chọn lọc và khả năng dung hòa giữa các quan điểm. Theo tác giả, học tập không phải là sao chép nguyên xi ý kiến của người khác mà là quá trình phân tích, đối chiếu, đánh giá và vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế. Quyển sách đưa ra nhiều ví dụ về việc kết hợp tinh hoa văn hóa Đông - Tây, giữa truyền thống và hiện đại, giữa lý thuyết và thực tiễn để tạo nên những giá trị mới. Tác giả nhấn mạnh rằng người học cần biết lắng nghe nhưng cũng phải biết phản biện, biết tiếp thu nhưng không đánh mất chính kiến của mình, bởi chỉ khi có tư duy độc lập, việc học mới thực sự mang lại giá trị bền vững.
Với nội dung sâu sắc, lập luận chặt chẽ cùng nhiều dẫn chứng lịch sử và thực tiễn, “Đừng coi thường sự lười học của con người!” không chỉ là quyển sách khuyến học mà còn là lời nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm tự học và học tập suốt đời trong thời đại tri thức. Quyển sách góp phần khơi dậy truyền thống hiếu học, bồi dưỡng tinh thần cầu tiến, khuyến khích xây dựng văn hóa đọc và văn hóa học tập trong gia đình, nhà trường và xã hội. Đây là tài liệu bổ ích dành cho học sinh, sinh viên, giáo viên, phụ huynh cũng như tất cả những ai mong muốn không ngừng hoàn thiện bản thân, bởi như thông điệp xuyên suốt của quyển sách, chỉ có học tập không ngừng mới giúp con người vượt qua sự trì trệ, phát triển năng lực và đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước trong thời đại mới.
Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với mã số:
▪ Ký hiệu phân loại: 370.11 / Đ556C
▪ PHÒNG MƯỢN: MA.024164; MA.024165