Vùng đất Nam bộ - Từ cội nguồn đến thế kỷ VII

Thứ ba - 29/09/2026 23:04 26 0

Vùng đất Nam bộ - Từ cội nguồn đến thế kỷ VII / Vũ Minh Giang chủ biên; Nguyễn Việt. - H. : Tri thức, 2025. - 291tr. : Minh hoạ; 23cm

Trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, vùng đất Nam Bộ giữ vị trí đặc biệt quan trọng, không chỉ là cửa ngõ giao lưu với khu vực Đông Nam Á mà còn là nơi lưu giữ nhiều dấu tích về quá trình hình thành và phát triển của các nền văn hóa cổ. Việc tìm hiểu cội nguồn lịch sử, quá trình cư trú của cư dân và sự ra đời của các nền văn minh trên vùng đất này góp phần làm sáng tỏ lịch sử dân tộc từ buổi đầu dựng nước.
Quyển sách “Vùng đất Nam Bộ - Từ cội nguồn đến thế kỷ VII” do Giáo sư Vũ Minh Giang làm chủ biên, được Nhà xuất bản Tri thức phát hành năm 2025 là công trình nghiên cứu công phu, tập hợp nhiều kết quả khảo cổ học, địa chất học, lịch sử học và văn hóa học nhằm tái hiện bức tranh toàn diện về vùng đất Nam Bộ từ thời tiền sử đến hết thế kỷ VII. Với độ dày 291 trang, cùng cách tiếp cận liên ngành, hệ thống tư liệu phong phú và những phát hiện khảo cổ mới, quyển sách mang đến cho bạn đọc cái nhìn khoa học, khách quan về cội nguồn lịch sử của vùng đất phương Nam và những đóng góp quan trọng của khu vực này trong tiến trình phát triển của lịch sử Việt Nam. Nội dung sách được chia thành 03 chương lớn bao gồm:
Chương I: “Nhận diện khái lược về vùng đất Tây Nam Bộ từ cội nguồn đến thế kỷ VII” giới thiệu những đặc điểm tự nhiên, địa mạo, khí hậu, hệ thống sông ngòi và quá trình hình thành vùng đồng bằng Nam Bộ qua hàng nghìn năm biến đổi của môi trường tự nhiên. Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu địa chất và khảo cổ học, nhóm tác giả phân tích điều kiện sinh thái đã tạo nên môi trường thuận lợi cho sự xuất hiện của các cộng đồng cư dân đầu tiên, đồng thời chỉ ra vị trí chiến lược của vùng đất này trong mạng lưới giao lưu giữa đất liền Đông Nam Á với thế giới hải đảo. Quyển sách nhấn mạnh rằng lịch sử Nam Bộ không phải là một vùng đất “mới” như nhiều quan niệm trước đây mà có cội nguồn rất lâu đời, được hình thành và phát triển liên tục cùng với lịch sử dân tộc. Những bản đồ khảo cổ, sơ đồ phân bố di chỉ và các minh chứng địa tầng được sử dụng trong sách giúp người đọc hình dung rõ hơn quá trình biến đổi của vùng châu thổ sông Cửu Long qua từng giai đoạn lịch sử.
Chương II: “Tiền sử đồng bằng Nam Bộ” tập trung trình bày quá trình cư trú của cư dân thời tiền sử thông qua hàng loạt di tích khảo cổ học tiêu biểu. Các tác giả giới thiệu nhiều hiện vật như rìu đá, công cụ mài, đồ gốm, đồ trang sức, dấu tích bếp lửa và các khu cư trú cổ được phát hiện tại An Giang, Đồng Tháp, Long An, Tây Ninh và nhiều địa phương khác. Những phát hiện này cho thấy cư dân tiền sử ở Nam Bộ đã biết khai thác nguồn lợi tự nhiên, chế tác công cụ, trồng trọt, đánh bắt thủy sản và từng bước hình thành đời sống định cư. Quyển sách cũng phân tích sự giao lưu giữa cư dân Nam Bộ với các khu vực khác trong Đông Nam Á thông qua các hiện vật khảo cổ và kỹ thuật chế tác, qua đó minh chứng rằng vùng đất này đã sớm tham gia vào mạng lưới giao lưu văn hóa khu vực từ rất sớm. Các ví dụ về những di chỉ khảo cổ nổi tiếng như Gò Tháp, Gò Ô Chùa hay Cù Lao Rùa được sử dụng để minh họa cho sự phát triển liên tục của cư dân tiền sử trên vùng đất Nam Bộ trước khi hình thành các quốc gia cổ.
Chương III: “Văn minh Óc Eo và đế chế Phù Nam” là nội dung trọng tâm của quyển sách, giới thiệu những thành tựu nổi bật của nền văn minh Óc Eo - một trong những nền văn minh rực rỡ nhất ở Đông Nam Á trong những thế kỷ đầu Công nguyên. Thông qua các kết quả khảo cổ học tại khu di tích Óc Eo (An Giang) và nhiều địa điểm liên quan, các tác giả phân tích quá trình hình thành, phát triển của đế chế Phù Nam, một quốc gia cổ có vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế. Những phát hiện về hệ thống kênh đào, đô thị cổ, tượng thần Hindu và Phật giáo, tiền xu La Mã, đồ trang sức bằng vàng, đá quý, thủy tinh cùng nhiều hiện vật có nguồn gốc từ Ấn Độ, Trung Quốc và Tây Á là minh chứng sinh động cho sự phát triển thịnh vượng của nền văn minh Óc Eo cũng như vị thế của Phù Nam trong mạng lưới thương mại hàng hải quốc tế. Qua những phân tích khoa học, quyển sách cho thấy văn minh Óc Eo không chỉ phản ánh trình độ phát triển cao về kinh tế, kỹ thuật, thủ công nghiệp và tín ngưỡng của cư dân Nam Bộ cổ mà còn khẳng định sự giao lưu mạnh mẽ giữa văn hóa bản địa với các nền văn minh lớn của thế giới cổ đại… Những kết quả nghiên cứu được trình bày trong sách góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề còn bỏ ngỏ về lịch sử hình thành vùng đất Nam Bộ.
Với cách trình bày khoa học, lập luận chặt chẽ, hệ thống tư liệu khảo cổ phong phú cùng nhiều hình ảnh, bản đồ và minh chứng thực tiễn, quyển sách “Vùng đất Nam Bộ - Từ cội nguồn đến thế kỷ VII” là tài liệu nghiên cứu có giá trị đối với các nhà sử học, khảo cổ học, giảng viên, sinh viên và đông đảo bạn đọc yêu thích lịch sử, văn hóa dân tộc. Quyển sách góp phần nâng cao nhận thức về lịch sử lâu đời của vùng đất Nam Bộ, khẳng định vị trí của khu vực này trong tiến trình phát triển của lịch sử Việt Nam và Đông Nam Á, đồng thời bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc, ý thức bảo tồn các di sản văn hóa, khảo cổ quý giá và phát huy những giá trị lịch sử trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước hiện nay.
Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với mã số:
▪ Ký hiệu phân loại: 959.78 / V513Đ
▪ PHÒNG ĐỌC ĐỊA CHÍ: DC.003234; DC.003235